عمل تعویض کامل زانو چیست؟

تعویض کامل زانو که آرتروپلاستی کامل زانو نیز گفته می شود، عمل جراحی است که در آن سطوح ساییده و آسیب دیده مفصل زانو برداشته شده و پروتزهای مصنوعی جایگزین آن می شود. زانو از استخوان های فمور (استخوان ران)، تیبیا (درشت نی) و پاتلا (کشکک زانو) تشکیل شده است. منیسک زانو (غضروف نرم بین فمور و تیبیا)، به عنوان تکیه گاه عمل می کند و ضربات را در حین حرکت جذب می کند. بیماری هایی مانند آرتروز (التهاب مفاصل) یا دیگر بیماری های مفصل با آسیب رساندن به لایه ی محافظ غضروف، باعث درد و مشکلات حرکتی در بیماران می گردند. در صورتی که درمان‏های غیرجراحی برای درمان بیمار مفید واقع نشوند، پزشک معالج ممکن است جراحی را تجویز کند

معاینه ارتوپدی

علائم تشخیص بیماری

تعویض کامل زانو معمولا برای استئوآرتریت زانو (التهاب حاد مفاصل و استخوان ها) تجویز می شود. استئوآرتریت یکی از رایج ترین شکل های آرتروز زانو است که در آن غضروف زانو به تدریج ساییده شده است. این پدیده بیشتر در افراد سالخورده قابل مشاهده است

در یک زانوی سالم، غضروف باعث حرکتی نرم درون مفصل می شود، اما در یک زانوی مبتلا به آرتروز، غضروف نازک شده یا کلا از بین رفته است. همچنین استخوان ها در اطراف مفصل ضخیم تر شده و ممکن است که زوائد کوچک استخوانی "خار" نیز تشکیل شده باشد. تمام این عوامل می توانند باعث درد و محدودیت حرکتی در مفصل گردند

اگر بیمار یکی از علائم زیر را داشته باشد، پزشک ممکن است برای او تعویض مفصل زانو را :تجویز کند

  • درد شدید زانو که باعث محدود فعالیت های روزانه (مانند راه رفتن، بلند شدن از صندلی یا بالارفتن از پله ها) شود
  • درد ملایم یا شدید که در خواب اتفاق می افتد یا بیمار را از خواب بیدار می کند
  • سوزش مزمن زانو و ورمی که با استراحت یا دارو درمان نمی شود
  • هنگامی که درمان های دارویی، تزریق، فیزیوتراپی یا درمان های محافظتی دیگر پاسخ گو نباشند
  • اختلال پای پرانتزی

دلایل التهاب مفصلی

دكتر خوب زانو

دلیل اصلی استئوآرتریت (التهاب جدی مفاصل و استخوان ها) شناخته شده نیست، با این وجود می توان به عوامل زیر که معمولا با ایجاد آتروز مرتبط هستند اشاره کرد

  • درد شدید زانو که باعث محدود فعالیت های روزانه (مانند راه رفتن، بلند شدن از صندلی یا بالارفتن از پله ها) شود
  • آسیب یا زخم مفصل
  • شکستگی مفصل زانو
  • افزایش وزن بدن
  • استفاده و کار کشیدن بیش از حد از مفصل
  • عفونت مفصل
  • ورم و التهاب مفصل
  • اختلال بافت همبندی

تشخیص

پزشک معالج آرتروز مفصل را با توجه به سابقه پزشکی، معاینه بالینی و عکس های گرافی بیمار تشخیص می دهد. عکس ها معمولا جزئیات دقیق تری از مفصل و زانوی مبتلا به آرتروز نشان می دهند

فرآیند درمان

هدف جراحی تعویض کامل زانو درمان درد، اصلاح شکل و بهبود عملکرد زانوی بیمار می باشد عمل جراحی تعویض مفصل زانو با بیهوشی یا بی حسی انجام می شود. جراح با ایجاد برشی در پوست در قسمت آسیب دیده به مفصل زانو دسترسی می یابد. پس از آن با استفاده از ابزار مخصوص بخش های آسیب دیده استخوان فمور(ران) را با زاویه مناسب بریده و با بریدن یا تراشیدن بخش های آسیب دیده استخوان تیبیا (درشت نی) و غضروف، بخش های تغییر شکل یافته استخوان و خارهای استخوانی را حذف نموده و سطح صافی برای چسباندن ایمپلنت ایجاد می کند. در این مرحله بوسیله ی پلیمر استخوانی (سیمان استخوانی)، قسمت فمورال پروتز به انتهای استخوان فمور چسبانده می شود و قسمت تیبیال پروتز به انتهای استخوان تیبیا متصل می گردد. جراح با قراردادن یک سطح غضروفی از جنس پلی اتیلن در بین ایمپلنت ها سطح نرمی برای حرکت مفصل ایجاد می کند. این قطعه از جنس پلاستیک مخصوص ضمن تحمل کردن وزن بدن، مانند غضروف منیسک به فمور اجازه می دهد که بر روی تیبیا حرکت کند. سپس استخوان های فمور و تیبیا به همراه قسمت های پروتزی جدید بر روی یکدیگر قرار داده می شوند و مفصل زانوی جدید را ایجاد می کنند. جهت اطمینان از اینکه پاتلا (کشکک زانو) به نرمی بر روی این بخش های مصنوعی حرکت می کند، سطح آن نیز با یک قطعه پلاستیک مخصوص پوشانده می شود. بعد از قرار گرفتن تمام بخش ها سر جای خود، زانو تست حرکت و زاویه ی حرکتی می شود. در پایان تمام مفصل شسته شده و با محلول ضدعفونی استریل می شود. برش پوست با دقت بسته می شود و پانسمان استریل بر روی محل برش قرار داده می شود
بعد از عمل
توانبخشی به بیمار بلافاصله بعد از عمل جراحی آغاز می شود. یک فیزیوتراپ به بیمار ورزش های مخصوص را آموزش خواهد داد تا پا و حرکت زانو را تقویت کند. در موارد خیلی محدود از ایموبیلایزر (پابند مخصوص) برای ثابت نگه داشتن زانوی بیمار استفاده می شود. بیمار از فردای روز عمل قادر خواهد بود با عصا یا واکر راه برود. فیزیوتراپ همچنین برای بیمار یک برنامه ورزش در منزل تهیه می کند تا ماهیچه های ران و ساق پا نیز تقویت شوند